|
![]() |
مشخصات نقشه:
* پدیدآوران: ذوالفقار خان مهندس
* مرتبط با دورهٔ تاریخی: قاجار
* مرتبط با نام جغرافیایی: رشت
* مرتبط با شخص: ذوالفقار کرمانی/ ذوالفقار بیک
جهت دانلود نقشه با (کیفیت بالا) کلیک نمایید
نقشهٔ
شهر رشت در سال ۱۲۸۷ هجری قمری، یعنی یک سال قبل از ترسیم نقشهٔ سیستان(۱)،
به دستور ناصرالدینشاه قاجار به دست ذوالفقار مهندس یا همان ذوالفقار
کرمانی ترسیم شده است. وی در بالای نقشه در مورد فرمان ناصرالدینشاه چنین
نوشته است: «نقشهٔ معمورهٔ دارالمرز شهر رشت برحسب امر اقدس سرکار اعلیحضرت
قویشوکت همایون شاهنشاه اسلامپناه ناصرالدینشاه قاجار روحی و
روحالعالمین فداه به دست کمترین خانهزاد دولت جاویدمدت سمت اتمام پذیرفت.
سنهٔ ۱۲۸۷».
این نقشه با پیگیری حاکم وقت رشت، میرزا عبدالوهابخان آصفالدوله
نایبالوزرا، ترسیم شده است. میرزا عبدالوهابخان، آنگونه که در کتاب
اسناد میرزا عبدالوهابخان آصفالدوله(۲) آمده است، ذوالفقارخان را که در
آن زمان در رشت بوده است مأمور تهیهٔ نقشه و تعیین تعداد نفوس و ولایات آن
میکند. گویا ذوالفقارخان در حین تهیهٔ این نقشه به اعیانزادههای شهر
رشت هندسه درس میداده است.
ذوالفقارخان نقشه را آنطورکه در پایین آن نوشته در طول نه ماه و هشت روز
به پایان برده است: «طول زمان کشیدن نقشه از روزی که شروع در عمل نمود تا
روزی که به اتمام رسانید، سوای ایام تعطیل، نه ماه و هشت روز بود».
هر میلیمتر روی نقشهٔ مذکور برابر سه ذرع است. ذوالفقارخان مهندس در پایین
نقشه در کنار مقیاس خطی آن چنین مینویسد: «این مقیاس از روی متر برداشته
شده و هر میلیمتر سه ذرع است. پس نسبت این مقیاس به ذرع مثل نسبت یک به سه
هزار و یکصد و بیست است». با توجه به اینکه مقدار ذرع از ۹۴ تا ۱۰۴
سانتیمتر در نواحی مختلف ایران متغیر است، از توضیحی که در این نقشه آمده
چنین استنباط میشود که مقدار ذرع منظور ذوالفقارخان معادل ۱۰۴ سانتیمتر
بوده است.
ذوالفقارخان در این نقشه، شهر رشت را به هفت محله تقسیم و بناهای موجود در
آن را مشخص کرده(۳) و آمار و عدد نفوس و غیره را در قسمت سمت راست پایین
نقشه به خط سیاق به تفکیک هر محله بیان کرده است. وی در بالای این بخش از
نقشه چنین نوشته است: «خلاصهٔ عدد نفوس و خانوار اهالی شهر رشت، از قراری
که در کتابچه مفصلاً به اسم و رسم و حسب و سال مشخص شده است، به اختصار ذکر
و در سنهٔ ۱۲۸۷ رسیدگی شد». راهنمای نقشه و علائم مربوط در بالای دو قسمت
مذکور آمده است و شامل خانههای اعیان، جنگل، زمینهای زراعتی،
قبرستانها، دکاکین و بازارها، کوچهها و مساجد، حمامها، امامزادهها و
بقعهها، حدود محلهها، قراولخانهها، باغها، رودخانه، و پلها میشود.
این نقشه جزو مدارک باقر مستوفی است که در موسسهٔ مطالعات تاریخ معاصر
ایران به شمارهٔ ۱۱۰۷۰۳-۱۴ نگهداری میشود(۴) و در شمارهٔ ۳۳ و ۳۴ مجلهٔ
اثر در سال ۱۳۸۱ به همراه مقالهای با عنوان «نقشهٔ رشت» به قلم رضا فراستی
منتشر شده است. وی در این مقاله اطلاعات موجود در نقشه را بازخوانی و آمار
موجود در آن را ذکر کرده است. نسخهٔ دیجیتال نقشه را فرهاد تهرانی در
اختیار دانشنامهٔ معماری و شهرسازی قرار داده است.
مدارک مرتبط
۱. عکس: ذوالفقارخان مهندس به اتفاق شاگردان نظام در رشت سال قمری۱۲۸۷
۲. مقاله: نقشه رشت در سال ۱۲۸۷ قمری۱۲۸۷
کتابنامه
نوائی، عبدالحسین و نیلوفر کسری. اسناد میرزا عبدالوهابخان آصفالدوله. ج ۲
(گزیدهٔ اسناد گیلان- تجارت). تهران: مؤسسهٔ مطالعات تاریخ معاصر ایران،
۱۳۷۷.
فراستی، رضا. «نقشهٔ رشت». اثر، ش ۳۳ و ۳۴، (بهار و تابستان ۱۳۸۱).
روزنامهٔ دولت علیّهٔ ایران. ج ۱ و ۲. تهران: کتابخانهٔ ملی جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۷۰.
---------------------------------------------------------------------------
۱. توضیحات نقشهٔ سیستان.
۲. عبدالحسین نوائی و نیلوفر کسری. اسناد میرزا عبدالوهابخان آصفالدوله. ص ۴۵.
۳. رضا فراستی. اثر، ش ۳۳ و ۳۴. ص ۳۵۲.
۴. همان، ص ۳۵۲.
---------------------------------------------------------------------------
نویسندگان:فرهاد تهرانی،دانشیار گروه تاریخ معماری و مرمت دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی
سینا سلطانی، کارشناس مرمت آثار و ابنیه تاریخی
منبع: دانشنامه تاریخ معماری ایرانشهر
مراسم قهوه خوری از دیرین مورد احترام مردم عرب و دارای آیین و رسم و رسومات خاص خود می باشد. قهوه اولین چیزی است که عربها پس از سلام و خوش آمدگویی با آن از میهمانان خود پذیرایی می کنند. قهوه جهت پذیرایی از همه افراد قوم و میهمانان فقیر و غنی نیز استفاده می شود.
آلات آماده سازی قهوه
وسایل آماده سازی قهوه متعدد هستند که به جمع آنها "المعامیل" می گویند.
المحماس
محماس ظرفی استوانه ای شکل که داخل آن دارای گودی می باشد که جهت برشته نمودن و تغییر شکل دانه های قهوه "بن" از آن استفاده می شود.
الهاون
هاون یا اسم دیگر آن "المجر" نوعی آلت استوانه ای شکل که گودی عمیقی دارد و معمولا از نوعی آلیاژ قوی ساخته شده است و دارای دسته ای به نام "قضیب" که جهت کوبیدن و پودر نمودن دانه های برشته شده قهوه از آن استفاده می شود.
صداهای صادره از هاون در نزد مردمان عرب منظور خاص خود را می رساند.
الگمگم و الدله
جهت آماده سازی قهوه از دونوع ظرف خاص استفاده می کنند.به ظرف بزرگتری که جهت آماده سازی اولیه قهوه و جوشانده آن به حد کافی "الگمگم" می گویند.
و اما ظرف کوچکتری که جت راکد نمودن قهوه به مدت زمان معین و گرم نگه داشتن آن و جهت پذیرایی از میهمان را "دله" می گویند.
فنجان
نوعی لیوان که فاقد هرگونه دستگیره و دارای شکل هندسی خاص خود را دارد و جهت تعارف نمودن قهوه به میهمان مورد استفاده قرار میگیرد.
و اما آیین قهوه خوری در میان مردمان عرب
از آداب قهوه خوری در میان مردمان عرب ، که ساقی باید فنجان را با دست راست خود به میهمان تعارف کند و میهمان نیز باید آنرا با دست راست خود بگیرد و بدون اینکه فنجان را بر روی زمین بگذارد قهوه را میل میکند.
از دیگر آیینها این است که ساقی در برابر میهمان در هنگام تعارف قهوه خود را به نشانه ی حترام به میهمان،خم می کند.و اما صدایی که ساقی از برخورد دله با فنجان صادر می کند که میهمان با شنیدن آن صدا متوجه می شود که قهوه برای آن ریخته شد و ساقی بدون هیچ کلامی قهوه را به او تعارف می کند چنانچه دوباره قصد میل قهوه را دارد فنجان را بدون هیچ حرکتی تقدیم به ساقی می کند در غیر این صورت فنجان خالی را به سمت راست و چپ تکان می دهد و تقدیم ساقی می نماید.
این صدا و حرکت جهت ایجاد نظم خاص بین ساقی و میهمان می باشد.
برای پذیرایی قهوه توسط ساقی به میهمان اسامی خاصی وجود دارند که شامل : الهیف – الضیف – الکیف و السف می باشند.
فنجان اول
الهیف که توسط ساقی قهوه و در حضور و دید میهمان صرف می کند و آنهم جهت مطمئن نمودن میهمان از سالم بودن قهوه صرف می شود.
فنجان دوم
الضیف فنجان دوم است که به میهمان تقدیم می شود و میهمان هم موظف به صرف نمودن آن می باشد مگر در مواقعی که میهمان از شیخ یا ساقی خواسته ای داشته باشد که در این صورت فنجان را از دست ساقی گرفته و سپس آنرا بر روی زمین می گذارد در غیر اینصورت باید صرف شود.
فنجان سوم
الکیف که در صورت تکان ندادن فنجان توسط میهمان و آن هم به خاطر طعم خاص و طریقه آماده سازی قهوه و یا بعد مسافتی که میهمان طی نموده صرف می شود.
فنجان چهارم
که السیف می باشد و آنهم در صورت تکان ندادن فنجان به میهمان تقدیم می شود که معمولا توسط افراد خاص و کمی صرف می شود و آن هم به دلیل اینکه میهمان پس از صرف نمودن فنجان چهارم به شیخ یا ساقی اعلام می نماید که در تمامی شادی ها و غم ها و همچنین در مواقع دفاع جسمی و عرفانی از شیخ و یا ساقی شریک می باشد.که پس از صرف نمودن آن پیمان برادری بین میهمان و شیخ یا ساقی بسته می شود.
از دیگر آیینها و رسوم قهوه خوری در میان اعراب می توان به موارد ذیل اشاره نمود
- گرفتن دله در دست راست و فنجان در دست چپ
- ایستاده و در حالم خم فنجان تعارف شود
- رعایت حق اولویت در بین حاظرین
- شروع از سمت راست اولین نفری که قهوه صرف نمود
- میمهان حق حمل دله را ندارد
- در صورت بودن پسران پدر نباید قهوه تعارف کند
- برادر بزرگتر باید قهوه را تعارف کند
نویسنده: علی حیدری
به نقل از تارنوشت مجتبی گهستونی
دیروز 7 مهر 1390با بچه های گروه سر صبح بلند شدیم بریم نمایشگاه، نمایشگاه بین المللی ! فرهنگ اقوام ایران زمین در شهر گرگان.
ساعت 9 حرکت کردیم و ساعت 11 رسیدیم ، اما اصولا از اونجایی که کلا همه دنیا یه طرف گرگان یه طرف دیگه ، این نمایشگاه به اصطلاح بین المللی هم با هر نمایشگاه بین المللی دیگه در هرجای دنیا فرق داشت بزرگترین فرقش هم ضعف تبلیغات و زمان بندی غلط اون بود.هرجای دنیاکه بری نمایشگاه ها ازخروس خون صبح شروع میشه تا پاسی از شب هم ادامه داره اما خوب گرگانه دیگه ، ساعت 16 نمایشگاه شروع میشه و ساعت 21 هم تموم میشه.در این بین هم تنها مسافرین و بازدیدکننده هایی که از سرتاسر کشور به امید آشنایی با فرهنگ غنی کشور عزیزمون به این نمایشگاه میان از بی برنامگی مسئولین برگزاری سردرگم میشن و ساعت ها معطل می مونن تا نمایشگاه باز شه یا از خیر دیدن نمایشگاه میگذرن و میرن سراغ زندگی خودشون.
اما به هرحال برای ما که کلا رومون خیلی زیاده و به این سادگی ها از رونمیریم این چیزا سنگ جلو پامون نمیشه، همون ثانیه های اول که رسیدیم جلو نمایشگاه یه دوست جدید پیداکردیم و کلی تجربه جدید و یه پیاده روی دسته جمعی با ایشون تو ارتفاعات روستای زیارت داشتیم.از همین جا به سرکار خانم موسوی سلام عرض میکنم و بخاطر همراهیشون با گروه مارِسا ازشون تشکر می کنم .
مورد دوم اینکه در دقایق اول ورود به نمایشگاه تجربه این رو داشتیم که پا به سیاه چادر لرهای چهارمهال و بختیاری بزاریم و دقایقی رو مهمون اونها باشیم، نمایندگان بزرگترین قوم عشایر ایران و چه زیبا فرهنگ مهمان نوازی خودشون رو به جاآوردن، دست مریزاد و خسته نباشیدبه این عزیزان.
بعد از همنشینی با بختیاری های عزیز هم مهمان چادر عرب های خونگرم خوزستان شدیم و مهمان فنجان قهوه و چای اونها شدیم و کلی باهاشون خوش و بش کردیم و جای دوست عزیزمون مجتبی گهستونی عزیز رو هم خالی کردیم .بعد هم به تماشای موسیقی و رقص شمشیر این قوم با غرور ایرانی نشستیم.
در ضمن این دیدارهای ما سیستانی ها و تربتی های عزیز هم در محوطه نمایشگاه به اجرای موسیقی سنتی و رقص محلی پرداختند و یه صفای حسابی به ملت دادن، دمشون گرم .
داخل نمایشگاه هم که محل عرضه سوغات و نمایش جاذبه ها و فرهنگ باقی استان ها بود .
و در آخر مهمان تصویری باشید که گافی کوچک بود از برگزارکنندگان این نمایشگاه بین المللی
جالب است بدانید؛ مسئولین امر از او خواسته
بودند که تمام چهرههای این مجسمهها یا نمادهای ماههای تولد باید خندان
باشند. یعنی این آهن قراضهها را باید این هنرمند حاذق بخنداند!
آسریانت در این باره میگوید؛ من در مورد خواستهی آنها فکر کردم و به شدت
هیجان زده شده بودم. در پایان، تصمیم به موافقت با خواسته مقامات گرفتم.
این خواسته به نوعی دعوت به یک مبارزه هنری و ارزیابی مهارت
هنرمند است. تصمیم گرفتم هر چیزی که آنها میگویند را
اجرا کنم تا همه راضی شویم.
آسریانت، دست و پنجه نرم کردن با این مواد خام، زمخت بدون هیچ انعطاف و زیبایی
را با کمال میل پذیرفت. او با بازیافت قراضههای آهن آلات شروع به سرهم کردن
آنها بوسیله جوش دادن، خم کردن و رنگ کردن آنها دست به چنین خلاقیت و شاهکارهای
هنری زد.
این دوازده صورت فلکی یا نشانههای ماههای
تولد افراد، به گونهای متفاوت با آنچه که نزد مردم شناخته شده هستند از کار
در آمدند. گویی آنها زنده، شاد و در حال حرکت هستند. چهره همه آنها، پر انرژی،
مثبت و شاد است. همانطور که مسئولین امرخواسته بودند.
شایدم بیشتر از آنچه که مد نظرشان بود.
خلق این حالات در این قطعههای قراضه فلزی، منحصر به فرد و
شاهکاری هنری است.این همان مبارزهای بود که آسریانت در آن پیروز و سر بلند
بیرون آمده بود.
مجسمههای آهنی زمخت و خالی از ظرافت در عین حال دوست داشتنی،
شاد و جذاب، تمایل مردم را برای رفتن به این پارک، بخصوص در روزهای تولد دوستان،
آشنایان و خود، بیشتر کرده است.
طبق صحبت هایی که با سخنگوی محترم دانشگاه در ترم گذشته داشتیم و قول ها و وعده های ایشون ،
1 :قرار شده که انشألله از سال تحصیلی جدید، به جای اینکه تنها کیک و بیکوئیت و چیپس تو بوفه دانشگاه به فروش برسه ، به داشجویان عزیز یک وعده غذای گرم هم داده بشه که این گفته منوط به اجرائی و ساخته شدن سالن غذاخوری دانشگاه بود که به دلایل عمده که بیشترش تقصیر پیمانکارس( با عذرخواهی از محضر پیمانکاران گرامی)، هنوز این وعده عملی نخواهد شد، پس علی الحساب یا با همون کیک و بیسکوئیت سر کنید یا از خونه با خودتون غذا بیارین دانشگاه کلی هم حال میده دوره همی با دوستان یه صفایی به شکم میدین.
2: باز هم طبق همون گفته ها قراره که امسال فضای سبز دانشگاه و آسفالت محوطه دانشگاه تکمیل بشه که یه وقت دوستان عزیزی که خودشون وسیله نقلیه موتوری دارن و با وسیله شخصی میان دانشگاه و اصلا حال و حوصله منتظر موندن واسه سواری های شخصی به مقصد گالیکش رو ندارن یا حوصله ندارن منتظر بمونن تا یه بنده خدایی که راننده سرویس دانشگاس تو وسیله نقلیه خودش مسافر سرپا هم سوار نکرده، حرکت کنه،چرخ ماشینشون تو سنگریزه و قلوه سنگ های کف محوطه درجا نزنه و در ایام پائیز و زمستان دانشجوهای عزیز در زمان بارندگی کیف و کفش و لباسشون گل نشه و به پاکیزگی محیط داخل ساختمان آسیبی وارد نکنن .
3 : یه تعداد از دوستان هم خواستن که تعداد آینه های دانشگاه رو بیشتر کنن، گویا تجمع بیش از اندازه برخی از دوستان که به آراستگی ظاهری خودشون اهمیت میدن در بعضی نقاط خیلی زیاده و بناچار مجبور میشن چهره زیبای خودشون رو داخل آسانسور مرتب کنن .
4 : امیدواریم که باشروع ترم جدید وضع سرویس های بهداشتی هم درست بشه، منظورمون پاکیزگی و سالم بودن شیرها و فلاش تانک های داخل سرویس هاست .
قابل توجه دوستان تازه وارد: سرویس های طبقه دوم به دلایلی تعطیل می باشد و دانشجوهای گرامی می تونن از سرویس های طبقه همکف استفاده کنن.یه وقت از سرویس های طبقه سوم استفاده نکنید شاید تمیز تر و سالم تر از طبقه اول باشن ولی ...
باقی موارد هم باشه خودتون بعد از چند هفته دستتون میاد.
شاد باشید و خرم .
سلام دوستان
از اونجائی که خیلی از دوستان تازه وارد ما آدرس و نشانی دقیقی از دانشگاه و تاریخ ثبت نام ندارن باید خدمت این دسته از دوستان عرض کنیم که :
ثبت نام ورودی های جدید از طریق آزمون سراسری از تاریخ 1390/7/3 شروع میشه و قبولی های آزمون فراگیر هم از تاریخ 27/6/1390 و دوستان باید با مدارک کامل خودشون جهت ثبت نام به محل دانشگاه که در خیابان گلزار شهدا گالیکش قرار داده مراجعه کنند.
مدارک ثبت نام :
تصویر کامل شناسنامه و کارت ملی
عکس 3*4- خواهران 8 عدد - برادران 12 عدد
اصل و کپی ریز نمرات و مدارک دیپلم و پیش دانشگاهی
کپی کارت پایان خدمت
گواهی اشتغال به کار برای کارمندان
از طرف همه بروبچه های مارِسا، برای تمامی این دوستان آرزوی موقیت و بهروزی داریم .
دیروز خیر سرمون رفتیم مزاحم سیستم جامع گلستان شدیم برای انتخاب واحد ترم جدید، با اینترنت پرسرعت که سایت باز نمیشد!!! گفتیم اشکال نداره جاتون خالی صبح امروز با اینترنت دیال آپ خونگی رفتیم تو سایت دمش گرم چه سرعتی، ازون طرفم به سایت دانشگاه سرزدیم که ببینیم دانشگاه معظم واسه چه درسایی کلاس گذاشته که ما هم اون درسا رو انتخاب کنیم آخه از سه سال پیش که دانشگاه معظم واسه خودش صاحب سایت شده، تمام اطلاعات و اخبار دانشگاه به صورت آپدیت روی سایت قرار می گیره و دیگه دانشجوهامعطل نمیشن،و لنگ میمونن، ولی از برنامه ها خبری نبود یعنی بود ولی برنامه ترم قبل بود.
حالا ما که انتخاب واحد کردیم ، به قول معروف آب از سرمون گذشته چندبارم گذشته ، خدا به داد ترم اولیا برسه بده های خدا فکر می کنن دانشگاه سوربون قبول شدن .
سُفالگری ساختن ظروف با گل است و به ظروف ساخته شده از این طریق سفال میگویند. از مشهورترین سفالینهها میتوان به کوزه و پیاله سفالین اشاره کرد. قبل از رواج شیشه، سفالینهها رایجترین مظروفات بشر بودند. مرغوبترین خاک در صنعت سفالگری خاک رس میباشد که بدلیل وجود مقادیر بالای آهن در آن، به رنگ سرخ است. سفالگری از نخستین صنایع بشر میباشد.خاستگاه آن را گرچه به درستی آشکار نیست ولی از روی یافتههای کهن سرزمین باستانی سومر میدانند و البته به تازگی کشف تمدن جیرفت تردیدهایی در مورد این نظریه ایجاد کرده است . (تمدن معروف به کنار صندل که طبق آخرین کاوشها قدمت آن به شش هزار سال پیش میدانند و لوحی که در جیرفت کشف شد برای مطالعه به آمریکا وفرانسه فرستاده شد که توسط استادان شیکاگو و پاریس رمزگشایی شد که نتایج نشان داد این منطقه ۳۰۰ سال از خط نوشتاری تمدن شوش قدیمی تر است.
ادامه مطلب ...